Celf a Dylunio

Bwâu

Mae bwâu yn strwythurau a grëir gan ddefnyddio cromliniau. Maent yn bwysig iawn ar gyfer peirianneg a phensaernïaeth, er enghraifft mewn pontydd, twneli, toeau, drysau a ffenestri. Maent yn gwasgaru’r pwysau i bob ochr.

Bwâu hanner crwn yw’r rhai symlaf. Fe’u defnyddiwyd yn aml mewn pensaernïaeth Normanaidd, er enghraifft yn nrws adnabyddus Abaty Ystrad Fflur, Ceredigion. Gallwch weld bod y bwa yn hanner cylch.

Arch-at-Strata-Florida-1977.jpg
Abaty Ystrad Fflur

Pan ddefnyddir llai na hanner y cylch, gelwir y bwa yn ‘segmentol’. Un enghraifft yw Pont Llanrwst ger Conwy. Gallwch weld bod y bwâu bron yn hanner cylch ond os edrychwch chi ar yr adlewyrchiad fe welwch ei fod wedi ei wasgu rhywfaint.

Optimized-LLGC-tir02358.jpg
Bwa 'segmentol' Pont Llanrwst

Mae pont raff yn creu siâp tebyg i fwa ond â’i ben i lawr. Gelwir bwa gaiff ei greu ar yr un siâp yn fwa catena. Mae’r print hwn yn dangos y siâp catena mewn pont raff i’r goleudy yng Nghaergybi.

Optimized-LLGC-tir00191.jpg
Bwa 'catena' yng Nghaergybi

Bwa catena arall yw'r gadwyn sy'n cynnal pont grog y Borth ar draws y Fenai, a ddyluniwyd gan Thomas Telford.

Menai-Suspension-Bridge-Dec-09.JPG
Bwa 'catena' Pont Menai / Pont y Borth

Fe ddyluniodd Herbert Luck North, y pensaer o Ogledd Cymru, linellau toeau gosgeiddig gan ddefnyddio segmentau o elipsau.

Architect-Herbert-Luck-North.jpg
Llinellau toeau yn defnyddio segmentau o elipsau

Dyluniodd Thomas Telford bontydd dros Gamlas Llangollen gyda bwâu eliptigol. Roedd angen i’r bont fod yn ddigon llydan ar gyfer y gamlas ond yn hawdd i gerbydau ei chroesi. Byddai bwa hanner cylch wedi bod yn rhy uchel neu’n rhy gul. Roedd bwa eliptigol lletach yn berffaith.

Bridge-across-the-Llangollen-Canal.jpg
Bwa eliptigol dros Gamlas Llangollen

Ymweld

Gellir ymweld â:

  • Edrychwch ar adeiladau a phontydd yn eich ardal chi a phenderfynu pa fath o fwâu sydd wedi eu defnyddio.